STRUKTURA JUZNSLOVENSKOG POZORISNOG BICA

Pozorišno biće je organska tvorevina, a što se tiče repertoara isti korespondira sa zapadnoevropskim tokovima, ali u produkcijskom smislu ima problema. Uobičajeno je da se u svjetskoj teatrologiji pod pojmom pozorišno biće podrazumijeva skup različitih pozorišnih segmenata koji kontrolišu jednu složenu teatarsku cjelinu.
To pozorišno biće sačinjavaju veliki broj konstituivnih segmenata:

1.Dramaturgija ( cini sustinu dramskog bica.posao dramturga je adaptacija djela.Postoji nacionalna i klasicna dramaturgija i po tome se razlikuje i analizira repertoar.Obicno omjer treba da bude 50-50.Domaci dramski pisci koji cine bit nasih pozorista su : M.Selimovic,Susic,Muradbegovic-koji su najcesce bili umjetnicki direktori institucija,kucni pisci...)
2.Skolski sistem ( sistem akademija,srednje muzicke skole,sramski studio-do 81 postoje samo u Zagrebu i Beogradu...
3.Publika( izuzetno bitan segment.Ujedno i zavrsetak trijade glumac-stvaralastvo-konzumenti pozorista.Navikeje tesko stvarati u danasnjim okolnostima-i sve to zavisiod stratifikacije drustva,socijalne moci....U velikom slucaju zavisnost je od sredine.
4.Prosvjeta (obuhvata kompletan sisztem u kojem odredjene dramske elemente inkorporiraju u nastavni plan i program-lektire.Teatar u Varazdinu star je 140 god-kamerni tip,posjeduje poseban senzibilitet.Primjer institucija ovog tipa je Gimnazija u Sremskim Karlovcima-gimnazija u kojoj je naglasena umjetnicka nota edukacije.Vise se izucava duhovni segment.Postoji pozorisna scena na kojoj se izvode predstave,i odatle mladi ljudi rade,cine i stvaraju...Slican primjer imamo Vrsac i Kragujevac.
5.Veliki broj protagonista i profila
Scenografija( spada u likovni segment.oblast koja se izucava na primjenjenim umjetnostima.upotrebljava se na filmu,pozoristu,tv-u.)
Kostimografija (primjenjena umjetnicka disciplina.povezana za studij mode i kreacije)
Likovne umjetnosti (koje nisu ni scenografija ni kostim (npr. umjetničke slike)
Muzička umjetnost
6.Zgrada(Tretira se kao izuzetno bitan segment u sttrukturi , jer zgrada stvara naviku da ljudi dolaze na neko mjestzo.Pr.Nacionalni teatar u Welsu nema svoju zgradu ali djeluje.Pr.Zvezdara teatar u Beogradu formiran u domu kulture-profil.poluprofesionalnog teatra.Nakon odredjenog vremena i postignutih rezultata traze svoju zgradu i dobijaju je-Dusan Kovacevic.)
7.Otvoreni i zatvoreni pozorisni prostori(U prvom slucaju to su pozorista sa vise scena-pr.Beograd – ispostava u Zemunu.Svi otvoreni prostori cine bit –Pr.Dubrovnik Marin Drzic-Ljetne igre.pr-ljetnikovci,zidine,balkoni,baste sa atrijima...)
8.Razudjeni dio-festivali(cini razmejnu pozorista bih,cro,srb,cg,mac...)
9.Film,pozoriste,radio,tv, štampa, kritika, informativni centri, pozorišni muzeji, pozorišni arhivi i neke specifične institucije i centri uz pozorište koje čine pozorišno biće.

PODJELA POZORISTA

1. Profesionalna pozorišta- podrazumijeva da ima zaposlene akademske glumce, ali je u biti profesionalno pozorište ono koje je 100% na budžetu države
Znači sve uposlene plaća država iz svog budžeta, na platnom su spisku, to im je stalni izvor zarade.
Najstariji teatar u Sirakuzi- nema dokumenata od kada postoji, dok teatar na Hvaru ima dokumenata.
2. Poluprofesionalna pozorišta- podrazumijeva da su stalno uposleni oni iz menadžmenta te kuće, a glumci nisu stalno već po potrebi, sezoni ili projektu (Slovenija, Ptuj)
3. Amaterska pozorišta-koja ne finansira država, općina, kanton, nisu na budžetu, ali ponekad dobijaju novac po projektu.
Najbolji sistem je do '90 godine, bilo je dovoljno novaca za pozorište.
Besplatno leskovačko pozorište. Užičko pozorište radi desetak godina besplatno za publiku.

Baš zbog toga što su svi ovi segmenti tijesno povezani sarađuju i nadopunjuju se, čine organsku tvorevinu pozorišnog bića.
Porijeklo o organskoj tvorevini pozorišnog bića je iz Njemačke teatrologije.
Pozorišno biće je organizacijska tvorevina čiji su svi segmenti medjusobno tjelesno povezani i koji moraju da saradjuju i dopunjuju se,


Drugu stranu pozorišnog bića čine pisci specifična baština, naslijeđe i slično.
Mikrodruštvenu strukturu pozorišnog bića čini svaki teatar ponaosob i njegove specifičnosti.
-teatar u BiH; teatar u Crnoj Gori; Teatar u Srbiji

Čitav taj instrumentalij pozorišnog bića koji stvaraju ljudi je veoma slikovit. Pr. Pozorišno biće u Tuzli: Narodno Pozorište Tuzla, TKT, ADU,Pozoriste mladih Tuzle - veliki broj protagonista, zgrada Narodnog pozorišta i dr. Prostori (TKT, BKC, Slana banja... )

Pozorišni sistem južnoslavneskih zemalja u periodu do 1990. predstavlja jedan zaokruženi jedinstveni teatarski sistem. Jedinstvo čine djela i protagonisti.
Samouprava- uprava gdje se preko radničkih savjeta donose odluke koliko glumaca, režisera će biti primljeno i odakle i gdje će ko biti angažovan.
Period centralističke politike je sa namjerom da otkupi najbolje protagoniste u JDP u Beogradu
53-63. uvođenjem samoupravljanja, upravnici pozorišta donose odluke gdje će ko biti angažovan.
Zakon o pozorištu donosi odluku gdje možete biti primljeni da igrate u ansamblu, kako se finansira pozorište, šta će biti na repertoaru...

Kod nas se skoro svake dvije godine mijenja zakon jer se onaj koji je na snazi ne poštuje, iskorištavaju se «rupe» u zakonu pa se mora donositi novi zakon.
Problem je što se većina ljudi ne trudi zakon ispoštuje već, naprotiv.
Svugdje se 1-2% izdvaja iz budžeta za kulturu, ali pošto je kod nas budžet mali radi se o nedovoljnim materijalnim sredstvima koja se odvajaju za kulturu.
Posebna stavka u budžetu koji se odvaja za kulturu morala bi biti pozorište jer se sa scene pozorišta najbolje ocrtava karakter društvenih struktura.
Može se donijeti izvanredan zakon po uzoru na neke odlučno uređene zemlje i njihove zakone, ali isti na ovome tlu ne moraju funkcionisati.